Α19 Κ.Φ.Κ.: ΚΤΙΣΤΑΙ [1892].
Μονόφυλλο, 21 × 13 εκ., χαρτί λευκό με οριζόντιες ραβδώσεις και κάθετες υδάτινες γραμμές. Πρώτη σελίδα: [τυπογραφική διακοσμητική γωνία άνω αριστερά· τίτλος:] ΚΤΙΣΤΑΙ [διαχωριστική γραμμή· το κείμενο, σε διάταξη σονέτου: 4 + 4 + 3 + 3 στίχοι· υπογραφή:] Κ.Φ.Κ.
Δεύτερη σελίδα: [λευκή]. Πρώτη βιβλιογραφική παρουσίαση από τον Γ. Π. Σαββίδη, στο Δ1580, όπου και φωτογραφία του μονόφυλλου από το φάκελο Αναστασιάδη. Φωτογραφία του μονόφυλλου δημοσιεύεται επίσης στο Λεύκωμα, 125. Το αντίτυπο Αναστασιάδη είχαν υπόψη τους οι Περίδης και Τσίρκας.
Ο Σαββίδης πιθανολόγησε το χρόνο εκτύπωσης του μονόφυλλου, «μεταξύ Σεπτεμβρίου και Οκτωβρίου 1891» (Εκδόσεις , 29-30). Στο Αρχείο Παπουτσάκη σώζεται αντίτυπο του μονόφυλλου, με την ακόλουθη ιδιόχειρη υποσημείωση του ποιητή: Εκτύπωσις 50 φύλλων εν τω Τυπο-Λιθογραφείω Πενασσών, Αλεξας (Σεπτ. ’92).Όρα σελ. 13. (Η σελίδα στην οποία παραπέμπει ο Κ. δεν σώζεται στο αρχείο Παπουτσάκη.) Αν αποκλείσουμε το ενδεχόμενο να είναι λάθος γραφής η σαφώς ευανάγνωστη χρονολόγηση του ποιητή (Σεπτ .’92), θα πρέπει να μετατεθεί κατά ένα χρόνο αργότερα η μέχρι σήμερα πιθανολογούμενη χρονολογία εκτύπωσης του μονόφυλλου.
Δεν πρόκειται για ανάτυπο από την προηγηθείσα δημοσίευση στο περ. Αττικόν Μουσείον (= Α11), αλλά για αυτοτελή έκδοση, «και μάλιστα η πρώτη “πρώτη έκδοση” καβαφικού έργου κα πρόδρομος των περίφημων μονόφυλλων» (Εκδόσεις, 29-30).
Το ποίημα σχολιάζει ο Περίδης στο Βίος, 139. Εκτενέστερος ερμηνευτικός σχολιασμός από τον Τσίρκα στο Εποχή, 206-209, ο οποίος το θεωρεί πρώτη μορφή του «Θερμοπύλες». Πανομοιότυπο του φυλλαδίου αναπαράγεται στο Α572.
Δ930 , Δ1879
