Β154 Marguerite Yourcenar: Présentation critique de Constantin Cavafy, 1863-1933. Suivie d’une traduction intégrale de ses poèmes par Marguerite Yourcenar et Constantin Dimaras. NRF. Gallimard. 5, rue Sébastien-Bottin, Paris VIIe. <1958>.
Σχ. 12ο ~ 296 σ. ~ «Achevé de imprimer par l’imprimerie Floch Mayenne, le 12 juin 1958». Στο verso της σελίδας του τίτλου: «Il a été tiré de cet ouvrage trente-trois exemplaires sur vélin pur fil Lafuma-Navarre, dont vingt-cinq numerotés de 1 à 25 et huit, hors commerce, marqués de A à H». Το εισαγωγικό δοκίμιο της Yourcenar μεταφράστηκε αμέσως μετά την έκδοση του βιβλίου και δημοσιεύτηκε σε συνέχειες στην εφ. Το Βήμα (= Δ1292). Βλ. και νεότερη αυτοτελή έκδοσή του σε ελληνική γλώσσα: Δ2865. Βλ. και αναθεωρημένη επανέκδοση της μτφρ.: Β266.
Περιλαμβάνει, σε πεζή μετάφραση, τα 154 ποιήματα του κανόνα, με τη σειρά της ελληνικής έκδοσης του 1935:
[ΠΡΟ ΤΟΥ 1911]
Désirs [Επιθυμίες]
Voix [Φωνές]
Prière [Δέησις]
La première marche [Το πρώτο σκαλί]
Un vieillard [Ένας γέρος]
Cierges [Κεριά]
Les Thermopyles [Θερμοπύλες]
Che fece… il gran rifiuto
Les amês des vieillards [Οι ψυχές των γερόντων]
Interruption [Διακοπή]
Fenêtres [Τα παράθυρα]
Les Troyens [Τρώες]
Les pas [Τα βήματα]
Monotonie [Μονοτονία]
Murailles [Τείχη]
En attendant les barbares [Περιμένοντας τους βαρβάρους]
Déloyauté [Απιστία]
Les funérailles de Sarpédon [Η κηδεία του Σαρπηδόνος]
Le cortège de Bacchus [Η συνοδεία του Διονύσου]
Chevaux d’Achille [Τα άλογα του Αχιλλέως]
«Grand homme» [Ούτος Εκείνος]
Le roi Démétrius [Ο βασιλεύς Δημήτριος]
La ville [Η πόλις]
La satrapie [Η σατραπεία]
1911
Ides de mars [Μάρτιαι ειδοί]
Les dieux désertent Antoine [Απολείπειν ο θεός Αντώνιον]
Dénouements [Τελειωμένα]
Ionique [Ιωνικόν]
Sculpteur de Tyane [Τυανεύς γλύπτης]
Dangers [Τα επικίνδυνα]
Gloire des Ptolémées [Η δόξα των Πτολεμαίων]
Ithaque [Ιθάκη]
1912
Hérode Atticus [Ηρώδης Αττικός]
Philhellène [Φιλέλλην]
Rois alexandrins [Αλεξανδρινοί βασιλείς
À l’église [Στην εκκλησία]
Reviens et prends-moi[Επέστρεφε]
1913
Autant que possible [Όσο μπορείς]
Rare privilège [Πολύ σπανίως]
Je suis allé… [Επήγα]
La boutique [Του μαγαζιού]
1914
Tombeau du grammairien Lysias [Λυσίου γραμματικού τάφος]
Très loin [Μακριά]
Tombeau d’Eurion [Ευρίωνος τάφος]
Un lustre [Πολυέλαιος]
1915
Théodote [Ο Θεόδοτος]
«… Et les sages perçoivent les choses qui s’approchent») [Σοφοί δε προσιόντων]
Mer au matin[Θάλασσα του πρωιού]
Sur le seuil du café [Στου καφενείου την είσοδο]
Oropherne [Οροφέρνης]
Il fait serment [Ομνύει]
Une peinture [Ζωγραφισμένα]
Une nuit [Μια νύχτα]
La bataille de Magnésie [Η μάχη της Μαγνησίας]
Manuel Comnène [Μανουήλ Κομνηνός]
Le mécontentement du Séleucide [Η δυσαρέσκεια του Σελευκίδου]
1916
Dans la rue [Εν τη οδώ]
Visions qui surgissent [Όταν διεγείρονται]
Sur une statue d’Endymion [Ενώπιον του αγάλματος του Ενδυμίωνος]
1917
Grisaille [Γκρίζα]
Dans une ville d’Osroène [Εν πόλει της Οσροηνής]
Un de leurs dieux [Ένας θεός των]
Tombeau d’Iasis [Ιασή τάφος]
Accession [Πέρασμα]
Au crépuscule [Εν εσπέρα]
Pour Ammon, mort àvingt-neuf ans, en 610 [Για τον Αμμόνη…]
Durant le mois d’Athyr [Εν τω μηνί Αθύρ]
Tombeau d’Ignace [Ιγνατίου τάφος]
J’ai regardé si fixement [Έτσι πολύ ατένισα−]
Jours de 1903 [Μέρες του 1903]
La vitrine du marchand de tabac [Η προθήκη του καπνοπωλείου]
Volupté [Ηδονή]
1918
Césarion [Καισαρίων]
Dans un port [Εις το επίνειον]
Corps, souviens-toi [Θυμήσου, σώμα…]
Tombeau de Lanis [Λάνη τάφος]
Délai accordé à Néron [Η διορία του Νέρωνος]
À la table voisine [Το διπλανό τραπέζι]
Signification [Νόησις]
Ambassadeurs d’Alexandrie [Πρέσβεις απ’ την Αλεξάνδρεια]
Depuis neuf heures du soir [Απ’ τες εννιά−]
Aristobule [Αριστόβουλος]
Devant la maison [Κάτω απ’ το σπίτι]
Émilien Monaë, Alexandrin, 628-655 ap. J.-C. [Αιμιλανός Μονάη…]
1919
Un Juif, en l’an 50 après Jésus-Christ [Των Εβραίων…]
Une image subsiste [Να μείνει]
Iménos [Ίμενος]
Sur le pont d’un bateau [Του πλοίου]
Démétrius Soter, 162-150 avant Jésus-Christ [Δημητρίου Σωτήρος…]
Le soleil de l’après-midi [Ο ήλιος του απογεύματος]
1920
Si pourtant il revenait un jour [Είγε ετελεύτα]
Anna Comnène [Άννα Κομνηνή]
Evocation [Για να ’ρθουν−]
Jeunes hommes de Sidon 400 après Jésus-Christ [Νέοι της Σιδώνος…]
Darius [Ο Δαρείος]
1921
Un patricien byzantin exilé compose des poèmes [Βυζαντινός άρχων, εξόριστος, στιχουργών]
Faveur d’Alexandre Balas [Εύνοια του Αλεξάνδρου Βάλα]
Apports [Εκόμισα εις την τέχνη]
Leur origine [Η αρχή των]
Démarate [Ο Δημάρατος]
L’orfèvre [Τεχνουργός κρατήρων]
Mélancolie de Jason, fils de Cléandre, poète en Commagène; 595 après Jésus-Christ [Μελαγχολία του Ιάσονος Κλεάνδρου…]
Le disciple de l’illustre philosophe [Από την σχολήν του περιωνύμου φιλοσόφου]
1922
À Antiochus Épiphane [Προς τον Αντίοχον Επιφανή]
À ceux qui combattirent pour la Ligue Achaïenne [Υπέρ της Αχαϊκής Συμπολιτείας πολεμήσαντες]
Dans un vieux livre [Σ’ένα βιβλίο παλιό−]
1923
Épitaphe d’Antiochus, roi de Commagène [Επιτύμβιον Αντιόχου…]
Julien constate l’indifference des gens d’Antioche envers les dieux [Ο Ιουλιανός, ορών ολιγωρίαν]
Théâtre de Sidon 400 après Jésus-Christ [Θέατρον της Σιδώνος…]
Dans le désespoir [Εν απογνώσει]
1924
Julien à Nicomédie [Ο Ιουλιανός εν Νικομηδεία]
Avant que le temps ne les transforme [Πριν τους αλλάξει ο χρόνος]
En 31 avant Jésus-Christ, à Alexandrie [Το 31 π.Χ. στην Αλεξάνδρεια]
Jean Cantacuzène l’emporte [Ο Ιωάννης Καντακουζηνός υπερισχύει]
Il est venu pour lire [Ήλθε για να διαβάσει−]
1925
Sur la côte d’Italie [Εις ιταλικήν παραλίαν]
Verroteries [Από υαλί χρωματιστό]
Téméthos d’Antioche, 400 après Jésus-Christ [Τέμεθος, Αντιοχεύς…]
Apollonius de Tyane à Rhodes [Απολλώνιος ο Τυανεύς εν Ρόδω]
Dans le petite ville sans joie [Στο πληκτικό χωριό]
Dans sa vingt-cinquième année [Το 25ον έτος του βίου του]
1926
La maladie de Clitos [Η αρρώστια του Κλείτου]
Dans les tavernes [Μέσα στα καπηλειά−]
Un sophiste quitte la Syrie [Σοφιστής απερχόμενος εκ Συρίας]
Dans un ville d’Asie Mineure [Εν δήμω της Μικράς Ασίας]
Julien et les gens d’Antioche [Ο Ιουλιανός και οι Αντιοχείς]
Une grande procession de prêtres et de laïques [Μεγάλη συνοδεία εξ ιερέων και λαϊκών]
Prêtre de Sérapis [Ιερεύς του Σεραπίου]
1927
Anne Dalassenè [Άννα Δαλασσηνή]
Grecque d’ancienne date [Παλαιόθεν Ελληνίς]
Jours de 1901 [Μέρες του 1901]
Deux jeunes hommes, vingt-trois et vingt-quatre ans [Δύο νέοι, 23 έως 24 ετών]
Jours de 1896 [Μέρες του 1896]
1928
Jeune écrivain, âgé de vingt-quatre ans [Ένας νέος, της τέχνης του λόγου…]
Dans une grande colonie grecque; 200 avant Jésus-Christ [Εν μεγάλη ελληνική αποικία…]
Portrait d’un jeune homme de vingt-trois ans, peint par un camarade de son âge, artiste amateur [Εικών εικοσιτριετούς νέου…]
Pas compris [Ουκ έγνως]
Cimon, fils de Léarche, étudiant à Cyrène, âgé de vingt-deux ans [Κίμων Λεάρχου…]
À Sparte [Εν Σπάρτη]
Jours de 1909, 1910 et 1911 [Μέρες του 1909, ’10, και ’11]
Prince de la Libye occidentale [Ηγεμών εκ δυτικής Λιβύης]
En route vers Sinope [Εν πορεία προς την Σινώπην]
1929
Myris, Alexandrie, en 340 après Jésus-Christ [Μύρης…]
Au même endroit [Στον ίδιο χώρο]
Alexandre Jannaeus et Alexandra [Αλέξανδρος Ιανναίος, και Αλεξάνδρα]
Va, roi de Lacédémone! [Άγε, ω βασιλεύ Λακεδαιμονίων]
Belles et blanches fleurs seyant à sa beauté [Ωραία λουλούδια κι άσπρα…]
1930
Le client [Ρωτούσε για την ποιότητα−]
Les dieux n’avaient qu’à y pourvoir [Ας φρόντιζαν]
Le miroir du vestibule [Ο καθρέπτης στη είσοδο]
1931
Selon les recettes des anciens mages gréco-syriens [Κατά τες συνταγές αρχαίων Ελληνοσύρων μάγων]
En 200 avant Jésus-Christ [Στα 200 π.Χ.]
1932
Jours de 1908 [Μέρες του 1908]
1933
Aux environs d’Antioche [Εις τα περίχωρα της Αντιοχείας]
ΣΧΟΛΙΑ:
Β154.1 Δημ. Στουπάκης: Η κακοποίηση του Καβάφη εις τα γαλλικά. Υπόλογοι οι μεταφραστές Μαργκερίτ Γιουρσενάρ και Κ. Θ. Δημαράς. Η ευθύνη του κληρονόμου του ποιητή. Ο Πάροικος Καΐρου, 17 Μαΐου 1959. [Μικρό απόσπασμα της κριτικής αναδημ. από τον Αχ. Μαμάκη στη στήλη «Λογοτεχνικά νέα» της εφ. Έθνος, 4 Ιουν. 1959.]
Β154.2 Ο Ακροατής: Αντίλαλοι από τον κόσμο. Το Βήμα, 8 Ιουλ. 1958.
Β154.3 Δύο εκδόσεις έργων του Κ. Καβάφη στο Παρίσι. Τα Νέα, 9 Ιουλ. 1958. [Β153, Β154].
Β154.4 Τ. Μαλάνος: Γράμμα [στη Yourcenar για τη μτφρ.]. Τα Νέα, 16 Ιουλ. 1958.
Β154.4.β «Παραποίηση του Καβάφη», Ταχυδρόμος, 24.8.1958. «Μόνο σαν παραποίηση του Καβάφη μπορεί να χαρακτηριστεί η μετάφρασή του απ’ την Μαρκερίτ Γιουρσενάρ [βλ. Β154], όπως μας έπεισε μια πρόχειρη παραβολή της με το πρωτότυπο. Και η μεν Γιουρσενάρ είναι ξένη κι έχει για ελαφρυντικό της τον φιλελληνισμό της προσπαθείας της, ο κ. Κ. Δημαράς όμως, που την προώθησε στην έκδοση, είναι τελείως ασυγχώρητος».
Β154.5 Ο Καβάφης στα γαλλικά. Μια κριτική για τις δύο μεταφράσεις. Ο Πάροικος Καΐρου, 26 Οκτ. 1958. [Μεταφράζεται από την παρισινή εφ. Libération της 20ής Αυγούστου κριτικό σημείωμα του Claude Roy για τα Β153, Β154.]
Β154.6 Ο Ακροατής: Αντίλαλοι από τον κόσμο. Το Βήμα, 1 Ιαν. 1959.
